Zakaźne zapalenie jelit wywołane przez kokcydia występuje u psów dość rzadko. Kokcydia są owalnymi, jednokomórkowymi zarazkami należącymi, podobnie jak pasożyty wywołujące malarię (zim-nicę) u ludzi, do organizmów niżej uorganizowanych — pierwotniaków (-> zakażenie). Osiedlają się one w nabłonku jelita i tu rozmnażają przez podział, powodując jednocześnie rozpad komórek nabłonkowych. Kokcydia przy końcu swego skomplikowanego cyklu rozwojowego otaczają się szczególnie oporną otoczką i w tej postaci jako oocysty są wydalane na zewnątrz wraz z kałem. Oocysty w sprzyjających warunkach środowiska zewnętrznego przebywają nawet przez wiele miesięcy, a po zjedzeniu ich przez psa mogą wywołać chorobę.
Trwała otoczka chroni oocystę przez wiele tygodni przed gniciem i zabezpiecza ją przed środkami odkażającymi. Do uszkodzonych przez kokcydia komórek nabłonkowych często dostają się drobnoustroje przyspieszając ich rozpad.
Kokcydioza jest chorobą atakującą przede wszystkim młode psy. Natomiast u dorosłych powoduje ledwie widoczne objawy, lecz zwierzęta te po przebyciu choroby mogą wydzielać kokcydia z kałem i w ten sposób stać się źródłem zakażenia dla psiej młodzieży. Dlatego też wszystkie psy przebywające razem — zarówno młode, jak i stare — muszą być leczone równocześnie nawet wtedy, gdy nie zdradzają objawów choroby.
Najbardziej widocznym objawem choroby jest silna biegunka nie dająca się powstrzymać powszechnie stosowanymi środkami wstrzymującymi (zapierającymi). W lżejszych przypadkach kał jest wodnisty i zawiera domieszkę śluzu, a zwierzę wraca do zdrowia nawet bez leczenia. Czasem mogą jednak powstawać głębokie uszkodzenia jelit objawiające się cuchnącą krwawą biegunką, bólami brzucha i gorączką. Jeżeli choroba trwa dłuższy czas, rozwija się niedokrwistość, a chory pies silnie chudnie.
Ustalenie przyczyny choroby możliwe ‘jest na podstawie mikroskopowego badania kału. Do leczenia stosuje się preparaty sul-fonamidowe i nitrofuranowe. Dieta powinna być podobna jak w nieżycie jelit (-> zapalenie jelit nieżytowe). Nie wolno natomiast głodzić chorych zwierząt, gdyż to ,je dodatkowo osłabia i obniża odporność organizmu.
Szczególnie ważne jest utrzymanie higieny, co pozwala zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się choroby. Naczynia do karmienia i sprzęty, z którymi chory pies ma częsty kontakt, należy codziennie czyścić i spłukiwać wrzącą wodą. Podobnie postępuje się z podłogą i ścianami klatki, w której pies przebywa.
Do odkażenia nadaje się najlepiej 5% roztwór fenolu lub gorący roztwór sody. Ważną czynnością jest unieszkodliwianie kału, który najlepiej jest spalić lub zakopać w ustronnym miejscu. W braku takowego należy przynajmniej omijać miejsca często uczęszczane przez psy (parki, boiska itp.). Dobrze jest po wyleczeniu psa poddać badaniu jego kał, ażeby stwierdzić, czy nadal wydala zarazki.